choroby jąder

Rzeżączkowe zapalenie jąder jako powikłanie zakażenia rzeżączką – chorobą przenoszoną drogą płciową – może stanowić istotny czynnik ryzyka niepłodności u mężczyzn. Przyczynia się ono bowiem nie tylko do konieczności ograniczenia kontaktów seksualnych, ale może skutkować niemożnością odbycia satysfakcjonującego aktu płciowego, a nawet wpływać na obniżenie jakości nasienia. Z powodu ograniczenia żywotności plemników zapłodnienie komórki jajowej może być utrudnione lub nawet niemożliwe.

Świnkowe zapalenie jąder to stosunkowo rzadkie powikłanie świnki. Chociaż sama świnka uważana jest za niegroźną chorobę, to świnkowe zapalenie jąder może stać się przyczyną niepłodności męskiej. Nie oznacza to jednak, że każdy mężczyzna, u którego dojdzie do tego powikłania, będzie niepłodny. Z kolei nawet jeśli tak się stanie, wciąż istnieje możliwość skutecznego leczenia. Dużego znaczenia nabiera jednak profilaktyka świnki, w tym przede wszystkim szczepienia ochronne, które pozwolą uniknąć tego poważnego schorzenia jąder.

Żylaki powrózka nasiennego (łac. varicocele) to dolegliwość dość często spotykana wśród mężczyzn. Statystycznie rzecz ujmując, z żylakami jąder ma kłopoty co piąty mężczyzna. Żylaki powrózka nasiennego mogą być przyczyną niepłodności. Szacuje się, że występują u około 25% mężczyzn mających problemy z płodnością. Żylakami powrózka nasiennego nazywa się poszerzone naczynia splotu wiciowatego, zbierającego krew z jąder. W trakcie badania fizykalnego odczuwane są one jako guzowate twory w obrębie moszny.

Wodniak jądra to rodzaj torbieli gromadzącej płyn surowiczy pomiędzy błoną otrzewną a błoną surowiczą jądra. Wodniak jądra najczęściej jest zaburzeniem wrodzonym. Pojawia się u 6 proc. noworodków płci męskiej. Spowodowany jest brakiem równowagi pomiędzy ilością płynu a możliwością jego wchłaniania przez osłonkę pochwową jądra. Może być wrodzony lub nabyty, wywołany urazami, operacjami i stanami zapalnymi.

Świnka, inaczej zapalenie ślinianek przyusznych, jest chorobą wirusową. Wywołuje ją wirus RNA, który namnaża się w cytoplazmie zakażonej komórki. Świnka to powszechnie występująca choroba zakaźna.

Wodniak jądra u niemowlęcia to nagromadzenie płynu między osłonkami jądra, a konkretnie między błoną otrzewną a błoną surowiczą. Płyn ma objętość od kilkudziesięciu do kilkuset mililitrów i ma kolor lekko brunatny lub bursztynowy. Zazwyczaj ta niegroźna nieprawidłowość pojawia się na prawym jądrze. Zawsze wymaga ona różnicowania z przepukliną pachwinową, zapaleniem jądra lub jego nowotworem, za pomocą tzw. „próby transluminacji”.

Choroby powodujące niepłodność u mężczyzn to, m.in. choroby ogólnoustrojowe, np. cukrzyca, hiperprolaktynemia czy zaburzenia funkcjonowania tarczycy. Do innych chorób odpowiedzialnych za niepłodność męską zalicza się choroby jąder, np. wodniaki, żylaki powrózka nasiennego, wnętrostwo.

Układ immunologiczny ma ogromne znaczenie dla człowieka. Mamy świadomość, że bez przeciwciał wytwarzanych przez organizm w odpowiedzi na ataki wirusów, bakterii i in. drobnoustrojów nasze życie było by krótkie i marnej jakości. Wiemy również, że czasami dochodzi do tak zwanej autoagresji naszego systemu immunologicznego w wyniku, której przeciwciała zwracają się przeciwko swemu gospodarzowi. Niekiedy odporność jest celowo obniżana by np. przeszczep nie został odrzucony. W przypadku kiedy odporność staje na drodze płodności, taką sytuację określa się mianem niepłodności immunologicznej.

Wnętrostwo, czyli niezstąpienie jąder, to dość częsta wada wrodzona u wcześniaków. Polega ona na tym, że jądra (lub jedno jądro) zamiast być w mosznie, pozostają w kanale pachwinowym lub jamie brzusznej. Występuje najczęściej u wcześniaków, dużo rzadziej zdarza się u chłopców urodzonych w terminie. W większości przypadków jądra same zstępują do moszny w pierwszym roku życia dziecka, zwykle po około 3 miesiącach. Obserwacja swojej pociechy odgeywa tu kluczową rolę.

Nowotwory, a szczególnie rak jądra, mogą stać się przyczyną niepłodności. Metody leczenia nowotworów, w tym chemioterapia i radioterapia, działają szkodliwie na komórki plemnikotwórcze i mogą doprowadzić do ich trwałego uszkodzenia. Niekiedy z czasem udaje się wznowić produkcję plemników, chociaż zdarza się również, że niepłodność jest trwała. Ryzyko niepłodności rośnie im bliżej jąder znajduje się rak, a tym samym cel naświetlań. Największe zagrożenie stanowi rak jąder, który powoduje nacieki i negatywnie wpływa na spermatogenezę.

Stulejka (łac. phimosis) to nazwa męskiego schorzenia, które polega na zwężeniu ujścia napletka. Napletek to fałd skórny penisa osłaniający żołądź prącia. U zdrowego mężczyzny wzwód powoduje zsunięcie się napletka i odsłonięcie żołędzi. U małych chłopców występuje konglutynacja, co oznacza, że napletek połączony jest z żołędzią. Zjawisko konglutynacji ustępuje najczęściej samoczynnie przed okresem dojrzewania. Trudności w zsuwaniu napletka w czasie lub po okresie pokwitania mogą świadczyć o stulejce. W takim przypadku konieczna jest wizyta u lekarza.

Przepuklina jest, wbrew pozorom, stosunkowo częstym zjawiskiem u dzieci. Niektóre noworodki mają przepuklinę już w momencie narodzin. Na szczęście istnieją opcje leczenia tej dolegliwości u dzieci – operacja przepukliny jest jedną z najczęściej przeprowadzanych procedur u małych pacjentów. W procesie leczenia dużą rolę odgrywają rodzice, którzy dzięki świadomości objawów przepukliny są w stanie odpowiednio wcześnie zauważyć nieprawidłowości u dzieckai po konsultacji z lekarzem wdrożyć leczenie.

Połączenie śledzionowo-mosznowe to rzadkie zjawisko, które polega na połączeniu śledziony i moszny. Od czasu opisania w 1883 roku tej nieprawidłowości zanotowano około 150 przypadków połączenia śledziony z moszną. Zaburzenie to ma dwie formy. Jedna z nich jest ciągła, co oznacza, że śledziona jest połączona z moszną za pomocą przewodu, natomiast w drugim rodzaju tkanka śledziony jest połączona z moszną, ale nie występuje połączenie z ortotropową śledzioną. Obydwie formy występują z podobną częstotliwością i diagnozowane są zwykle u chłopców i mężczyzn poniżej 20. roku życia.