Trwa ładowanie...

Kolonoskopia - wskazania, przeciwwskazania, jak się przygotować do badania?

 Ewa Rosiecka
28.01.2024 19:11
Kolonoskopia to wprowadzenia cienkiego narzędzia zwanego kolonoskopem do jelita grubego w celach diagnostycznych i leczniczych
Kolonoskopia to wprowadzenia cienkiego narzędzia zwanego kolonoskopem do jelita grubego w celach diagnostycznych i leczniczych (Adobe Stock)

Kolonoskopia jest badaniem jelita grubego, pozwalające lekarzowi obejrzeć wnętrze jelita oraz ocenić pojawianie się zmian, np. guzów, polipów i zmian zapalnych. Może być również metodą leczniczą, ponieważ w jej trakcie można usunąć niektóre zmiany. Czym jest kolonoskopia i jakie są jej główne cele diagnostyczne? Jakie są wskazania do przeprowadzenia kolonoskopii? Jakie jest bezpieczeństwo i skutki uboczne kolonoskopii?

spis treści

1. Czym jest kolonoskopia?

Kolonoskopia to badanie endoskopowe okrężnicy, stanowiącej część jelita grubego. Do jego wykonania używane jest narzędzie zwane koloskopem, który ma kształt cienkiego i elastycznego przewodu. W czasie badania kolonoskop wprowadzany jest przez odbyt i odbytnicę do okrężnicy zstępującej, okrężnicy poprzecznej i wstępującej.

Przed badaniem pacjent otrzymuje leki przeciwbólowe i uspokajające. W niektórych przypadkach badanie wykonywane jest w znieczuleniu ogólnym (szczególnie gdy badaniu poddawane są dzieci).

2. Czy badanie jest dostępne dla wszystkich grup wiekowych?

Zobacz film: "Jak zadbać o prawidłowe relacje z dzieckiem?"

Zazwyczaj kolonoskopia nie jest rutynowo zalecana dla wszystkich grup wiekowych jako badanie przesiewowe. Jednak wiele krajów i organizacji zdrowia wprowadza zalecenia dotyczące przesiewowego badania jelita grubego u określonych grup wiekowych, zazwyczaj zaczynając od pewnego wieku, zwłaszcza u osób powyżej 50. roku życia.

Zalecenia te wynikają z faktu, że ryzyko zachorowania na raka jelita grubego wzrasta wraz z wiekiem. Dlatego wiele krajów wprowadza programy przesiewowe, w których kolonoskopia lub inne badania przesiewowe są oferowane określonym grupom wiekowym, aby wykryć potencjalne zmiany w jelitach na wczesnym etapie.

3. Czy kolonoskopia jest bolesna i czy wymaga znieczulenia?

W czasie badania kolonoskopowego pacjent odczuwa parcie na jelito, a w niektórych przypadkach również ból. Jeśli wystąpi, należy poinformować o tym lekarza.

Przed badaniem powininiśmy wykonać niezbędne badania, takie jak:

  • badanie krzepnięcia krwi;
  • badanie na nosicielstwo wirusa zapalenia wątroby;
  • EKG.

4. Jakie są wskazania do przeprowadzenia kolonoskopii?

Wskazania diagnostyczne do wykonania kolonoskopii:

  • krwawienie z przewodu pokarmowego;
  • podejrzenie raka jelita grubego;
  • zmiana rytmu wypróżnień;
  • podejrzenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego lub choroby Leśniewskiego i Crohna;
  • wynik RTG jelit, nasuwający podejrzenie zmiany organicznej;
  • nasilona biegunka o niejasnej przyczynie.

Wskazania terapeutyczne do wykonania kolonoskopii:

  • hamowanie krwawienia z wad rozwojowych owrzodzeń, guzów i naczyń;
  • usuwanie polipów;
  • usuwanie ciał obcych;
  • poszerzanie zwężeń jelita grubego;
  • zmniejszenie ciśnienia w jelicie objętym toksycznym poszerzeniem jelita grubego;
  • znakowanie zmian kwalifikowanych do usunięcia chirurgicznego.
Histeroskopia
Histeroskopia

Histeroskopia to badanie endoskopowe szyjki i jamy macicy. Wykonuje się ją za pomocą histeroskopu, specjalnego

przeczytaj artykuł

5. Jakie są przeciwwskazania do przeprowadzenia kolonoskopii?

Bezwzględne przeciwwskazania do przeprowadzenia kolonoskopii:

  • ostre zapalenie uchyłków;
  • perforacja przewodu pokarmowego;
  • objawy ostrego brzucha;
  • niestabilność hemodynamiczna;
  • ciężki przebieg choroby zapalnej jelita grubego;
  • brak zgody pacjenta na przeprowadzenie badania.

Względne przeciwwskazania do wykonania kolonoskopii:

6. Jak przygotować się do badania kolonoskopowego?

Przygotowanie do kolonoskopii jest ważne dla skuteczności badania. Oto ogólne wytyczne, które mogą być pomocne:

  • warto skonsultować się z lekarzem, omówić z nim swoją historię medyczną, aktualne leki i wszelkie obawy lub pytania dotyczące badania;
  • na kilka dni przed kolonoskopią lekarz może zalecić zmiany w diecie; zwykle konieczne jest przejście na lekkostrawne jedzenie, a także unikanie pokarmów, które mogą utrudniać oczyszczenie jelit, takich jak czerwone mięso, orzechy czy nasiona;
  • w dniu poprzedzającym badanie, zalecane jest przyjmowanie specjalnych preparatów oczyszczających jelita - mogą to być roztwory do picia lub pigułki, które pomagają oczyścić jelita z kału; ważne, aby dokładnie przestrzegać instrukcji dotyczących przyjmowania tych preparatów;
  • w dniu kolonoskopii należy powstrzymać się od jedzenia i picia przez określony czas przed planowanym badaniem;
  • zazwyczaj pacjenci są proszeni o przyjście z towarzyszem, który może ich odebrać po zakończeniu procedury, zwłaszcza jeśli zostaną zastosowane środki uspokajające;
  • należy wziąć ze sobą aktualne dokumenty medyczne, listę aktualnych leków oraz informacje o ewentualnych wcześniejszych reakcjach na leki czy problemy zdrowotne;
  • warto mieć na sobie wygodną odzież, ponieważ będzie trzeba zdjąć ją przed badaniem.

7. Jak przebiega kolonoskopia?

Podczas kolonoskopii pacjent zakłada specjalny fartuch i kładzie się na boku. Lekarz smaruje okolice odbytu znieczulajacym preparatem i powoli wprowadza kolonoskop, przesuwając go przez całą długość jelita grubego do zstępnicy, poprzecznicy i wstępnicy. Często wtedy oddajemy gazy, co jest naturalną reakcją organizmu.

Gdy kolonoskop przechodzi przez kolejne zgięcia jelita, możemy odczuwać dyskomfort, ból i parcie, stąd tez w kolonoskopii stosowane jest miejscowe znieczulenie.

Kamera zamieszczona na końcu urządzenia pozwala dokładnie obejrzeć całe jelito - obraz jest wyświetlany na monitorze w czasie rzeczywistym. Do okrężnicy wprowadzane jest także powietrze, niezbędne dla uwidocznienia całego światła jelita i ewentualnych zmian.

Kolonoskopia trwa do kilkudziesięciu minut.

8. Czy istnieją ryzyka związane z przeprowadzeniem kolonoskopii?

Kolonoskopia to stosunkowo bezpieczne badanie, ale jak każda procedura medyczna, może wiązać się z pewnymi ryzykami, takimi jak:

  • krwawienie - w trakcie kolonoskopii lekarz może usunąć małe polipy lub pobierać próbki tkanki do badania, co może spowodować krwawienie, które w większości przypadków niewielkie i zazwyczaj ustępuje samoistnie;
  • perforacja jelita - jest to bardzo rzadkie, ale poważne ryzyko; w przypadku nadmiernego nacisku lub nieprawidłowej techniki, może dojść do uszkodzenia ściany jelita; wymaga natychmiastowej interwencji chirurgicznej;
  • reakcje na leki - wprowadzone dożylnie leki mogą wywołać reakcje alergiczne, choć są one stosunkowo rzadkie;
  • infekcje - chociaż ryzyko zakażenia jest niskie, istnieje jednak teoretyczna możliwość, że bakterie mogą przedostać się do krwiobiegu w wyniku wprowadzenia endoskopu.

Większość pacjentów przechodzi jednak kolonoskopię bez żadnych poważnych komplikacji. Lekarz wykonujący badanie zazwyczaj dokładnie ocenia korzyści w porównaniu do ryzyka i dostosowuje podejście do indywidualnych potrzeb pacjenta.

Rekomendowane przez naszych ekspertów

Polecane dla Ciebie
Pomocni lekarze