niepłodność kobieca (strona 2 z 2)

Zaburzenia hormonalne mogą stać się przyczyną niepłodności. Hormony odpowiadają za prawidłowy przebieg wielu ważnych procesów życiowych, w tym rozmnażania. Zaburzenia hormonalne u mężczyzn mogą niekorzystnie wpływać na spermatogenezę. U kobiet problemy z hormonami często są przyczyną zaburzenia cyklu menstruacyjnego, cykli bezowulacyjnych lub zatrzymania miesiączki. Ważną rolę odgrywają tu nie tylko hormony płciowe, ale także inne hormony. Równowaga hormonalna to klucz do skutecznego starania się o dziecko.

Test płodności dla kobiety to innymi słowy test owulacyjny, gdyż w czasie okołoowulacyjnym przypadają dni płodne kobiety i wtedy może zajść w ciążę. Jeśli przez cały cykl menstruacyjny kobiety test ani razu nie jest pozytywny – należy zgłosić się na dalsze badania, gdyż oznacza to cykl bezowulacyjny (takie cykle mogą się zdarzyć raz na jakiś czas u każdej kobiety, jednak jeśli pojawiają się często, wymaga to dalszych badań płodności). Całkiem nowym rodzajem testu płodności jest domowy test płodności dla mężczyzn. Bada on zagęszczenie plemników na milimetr sześcienny i jeśli jest ono zbyt niskie, test ma wynik negatywny.

USG jajnika to najczęściej ginekologiczne USG dopochwowe, które ma za zadanie stwierdzenie ewentualnych nieprawidłowości dotyczących jajnika. USG przez powłoki brzuszne wykonuje się raczej u kobiet w ciąży w celu sprawdzenia stanu płodu, nie jest to najlepsze badanie jajników, ze względu na mniejszą dokładność obrazowanej struktury tego narządu. USG jajników przeprowadza się w przypadku podejrzenia cyst, torbieli lub zespołu policystycznych jajników (PCOS). Jest to także badanie przesiewowe, wykonywane regularnie co dwa lata u każdej kobiety, która rozpoczęła współżycie.

Diagnostyka niepłodności dzieli się na badania w kierunku wykrycia przyczyn niepłodności kobiecej oraz niepłodności męskiej. Na badania przyczyn niepłodności składa się wywiad lekarski, badania fizykalne, USG, badanie endoskopowe oraz badania laboratoryjne. W niektórych przypadkach wyniki tych badań pomagają ustalić kierunek leczenia niepłodności, po którego zakończeniu możliwe jest zajście w ciążę. Niekiedy niepłodność ma charakter idiopatyczny, co oznacza, że jej przyczyn nie da się ustalić, niemożliwe jest więc wdrożenie odpowiedniego leczenia.

Niepłodność jest definiowana jako niemożność zajścia w ciążę przez co najmniej rok przy regularnym współżyciu, bez stosowania jakiejkolwiek antykoncepcji. Najczęstsze przyczyny to zaburzenia genetyczne, hormonalne, nieprawidłowości anatomiczne lub zakażenia. Przyczyny te najczęściej udaje się ustalić za pomocą różnych metod diagnostycznych. Jednak okazuje się, że w około 10% przypadków przyczyna trudności w zajściu w ciążę pozostaje nieznana. Podejrzewa się natomiast, że czynnikiem sprawczym w tych przypadkach są zaburzenia immunologiczne, związane przede wszystkim z autoimmunologicznymi procesami zapalnymi gonad oraz z wytwarzaniem przeciwciał skierowanych przeciwko plemnikom i to zarówno przez organizm kobiety, jak i mężczyzny. Przeciwciała te upośledzają funkcje plemników, mogąc powodować ich zlepianie się i gorszą ruchliwość, a przez to uniemożliwiać proces zapłodnienia. Przyczyny ich powstawania mogą być różnorodne i nie są one do końca poznane. Wykrycie ich jest możliwe za pomocą specjalistycznych testów.

Pod pojęciem czynnika szyjkowego rozumiemy te przyczyny niepłodności, które są spowodowane nieprawidłowościami w obrębie szyjki macicy. Zaliczamy tutaj nieprawidłową konsystencję i jakość śluzu szyjkowego oraz nieprawidłową budowę anatomiczną szyjki, które to sprawiają, że jej środowisko staje się niekorzystne dla żywotności, ruchliwości i penetracji plemników, a przez to utrudniony jest proces zapłodnienia. Szacuje się, że czynnik szyjkowy jest przyczyną niepłodności około 20-30 tysięcy par, a więc jest stosunkowo częsty. W rozpoznawaniu czynnika szyjkowego, jako przyczyny niepłodności wykorzystuje się tak zwany test po stosunku, inaczej test Simsa-Huhnera. Leczenie farmakologiczne zwykle nie przynosi pożądanych efektów i bardzo często jedyną metodą na posiadanie potomstwa stają się w tym wypadku techniki wspomaganego rozrodu, głównie inseminacja domaciczna.

Stany zapalne narządów miednicy mniejszej dotyczą żeńskich narządów rozrodczych, jajników, jajowodów i wyściółki macicy. Wywoływane są najczęściej zakażeniem bakteryjnym i mogą przebiegać w postaci ostrej i w postaci przewlekłej z okresami remisji i zaostrzeń objawów. Mogą też dawać poważne powikłania z wytworzeniem ropni jajnikowo-jajowodowych, ropni mięśnia macicy, a nawet z zapaleniem jamy otrzewnej włącznie. Czasami powikłania te sprawiają, że dla ratowania zdrowia i życia konieczne jest usunięcie macicy i przydatków. Zdarza się również, zwłaszcza w postaciach przewlekłych zapalenia narządów miednicy mniejszej, że dochodzi do powstania zmian pozapalnych, głównie zrostów w jajowodach czy macicy, które upośledzają drożność tych struktur i utrudniają proces zapłodnienia stając się przyczyną niepłodności.

Zespół policystycznych jajników jest chorobą nieuleczalną. Jak dotąd przyczyny jej powstawania nie są znane, a leczenie opiera się głównie na łagodzeniu objawów. Leczenie objawowe dotyczy nieregularnych miesiączek, trądziku, hirsutyzmu, łysienia, a także niepłodności. Leczenie PCOS podejmuje się, zwłaszcza gdy kobieta stara się o dziecko. Jakie metody leczenia stosowane są w przypadku wielotorbielowatych jajników?

PCOS (ang. Polycystic Ovary Syndrome) to skrócona nazwa zespołu policystycznych jajników. Choroba dotyczy około 5-10% kobiet w wieku rozrodczym i stanowi najczęstszą przyczynę zaburzeń owulacji. Jak dotąd etiologia PCOS nie jest znana. Nie wiadomo dokładnie, co wpływa na rozwój choroby. Niektórzy specjaliści uważają, że na PCOS wpływają obciążenia genetyczne. Często rodzinnie występują objawy PCOS, takie jak hirsutyzm, niepłodność kobiet, przedwczesne łysienie mężczyzn i otyłość u obu płci.

Histeroskopia to badanie endoskopowe szyjki i jamy macicy. Wykonuje się ją za pomocą histeroskopu, specjalnego przyrządu optycznego, wprowadzanego przez pochwę do szyjki i jamy macicy. Badanie histeroskopowe wykorzystuje diagnostyka niepłodności do potwierdzania lub wykluczania przyczyn niepłodności, takich jak choroby macicy i endometrium, czyli błony śluzowej macicy. Histeroskopia pozwala na dokładne obejrzenie błony śluzowej macicy i stwierdzenie ewentualnych zmian chorobowych.

Histerosalpingografia (HSG) to rentgenowskie badanie jajowodów i macicy. Korzysta z niego przede wszystkim diagnostyka niepłodności, choć HSG bywa także stosowane w diagnostyce chorób i nieprawidłowości macicy i jajowodów. Dzięki temu badaniu można dokładnie zbadać drożność jajowodów i budowę narządów rodnych. To badanie rentgenowskie jest przeprowadzane z wykorzystaniem kontrastu, więc nie może być stosowane u osób uczulonych na substancję cieniującą.

Dawstwo komórek jajowych to dobrowolna pomoc kobietom, które nie mogą mieć dzieci, ponieważ ich rezerwa jajnikowa wygasła lub istnieje inna przyczyna niepłodności spowodowana czynnikiem jajnikowym i nieprawidłowościami w obrębie komórek jajowych. Każda kobieta rodzi się z pewną pulą komórek jajowych do wykorzystania. Czasami liczba jajeczek jest na tyle mała, że rezerwa jajnikowa szybko się wyczerpuje. Im później kobieta decyduje się na ciążę, tym większe ryzyko kłopotów z płodnością. U wielu kobiet występuje problem, który polega na braku zdolnych do zapłodnienia komórek jajowych. Rozwiązaniem takiej sytuacji może być transfer komórki jajowej od innej kobiety – dawczyni.

Niewydolność jajników to schorzenie, które może mieć charakter pierwotny lub wtórny. Choroba ta oznacza, że jajniki nie pracują prawidłowo, więc ich funkcja hormonalna i rozrodcza jest zaburzona. Niewydolność jajników może być przyczyną niepłodności. W zależności od przyczyn niewydolności, odpowiednio dobrane leczenie może przywrócić funkcję jajników. Za niewydolność jajników odpowiadać mogą takie schorzenia, jak zespół przedwczesnego wygasania czynności jajników, dysgenezja gonad, czy zespół Sheehana.