Dystocja barkowa - groźne powikłanie położnicze. Co trzeba o nim wiedzieć?

Pojęcie "dystocja" pochodzi z języka greckiego i oznacza trudność w porodzie. Z dystocją barkową mamy do czynienia, gdy po urodzeniu się główki dziecka jego barki blokują się kanale rodnym i poród nie może być kontynuowany.

Sytuacja ta jest bardzo groźna zarówno dla dziecka, jak i matki i trudno się na nią przygotować zarówno przyszłej mamie, jak i personelowi medycznemu.

Dystocja barkowa wymaga odpowiedniego doświadczenia i umiejętności lekarzy, aby jak najbardziej zmniejszyć ryzyko wystąpienia niebezpiecznych powikłań dla matki i dziecka.

Dystocję barkową dzielimy w zależności od postępowania, jakie musi być wdrożone na dytoscję:

• lekkiego stopnia - w tej sytuacji wystarczający będzie manewr McRobertsa-Gonika (przygięcie nóg ciężarnej do jej brzucha);
• średniego stopnia - w tej sytuacji wymagany jest dodatkowo ucisk nadłonowy;
• ciężkiego stopnia - w tej sytuacji zachodzi konieczność wykonania przez lekarzy tzw. rękoczynów wewnętrznych.Czynniki ryzyka dystocji barkowej

Występowanie dystocji barkowej wiąże się przede wszystkim z dużą masą ciała dziecka (pow. 4,5 kg) oraz cukrzycą ciążową. Częstotliwość występowania te sytuacji wynosi średnio raz na 1 - 2 tys. porodów.

Inne czynniki, które sprzyjają występieniu dystocji barkowej to:

• nieprawidłowa budowa miednicy kostnej;
• znaczny przyrost masy ciała w ciąży;
• nieprawidłowa budowa macicy;
• niski wzrost kobiety (poniżej 150 cm wzrostu);
• ciąża po terminie (trwająca dłużej niż 42 tygodnie);
• ciąża po 35. roku życia;
• makrosomia u poprzedniego dziecka;
• wielorodność;
• dystocja barkowa w czasie poprzedniego porodu.

Wystąpienie tej sytuacji bardzo trudno przewidzieć. Jeśli jednak pojawią się czynniki ryzyka, jak m.in. makrosomia płodu, cukrzyca ciążowa czy dystocja barkowa w czasie poprzedniego porodu, lekarz może podjąć decyzję o cesarskim cięciu.

O ryzyku wystąpienia dystocji barkowej może świadczyć również m.in. przedłużający się II okres porodu (od pełnego rozwarcia do urodzenia się dziecka), a także tzw. objaw żółwia - cofającej się urodzonej już główki dziecka.

Jedynym sposobem, aby zapobiec dystocji barkowej, jest przeprowadzenie cesarskiego cięcia (przy odpowiednich wskazaniach i czynnikach ryzyka). Jeśli jednak dojdzie do dystocji w czasie porodu, personel medyczny dysponuje określonymi wytycznymi dotyczącymi manewrów, aby zapobiec ciężkim powikłaniom u matki i dziecka.

W przypadku wystąpienia dystocji barkowej w pierwszej kolejności wykonywany jest wspomniany wyżej manewr McRobertsa - Gonika - podgięcie nóg rodzącej do brzucha. Działanie to daje 90 proc. skuteczności w przypadku lekkiej dystocji.

Jeśli opisywany manewr nie przynosi rezultatu, w następnej kolejności wykonywany jest ucisk nadłonowy i inne manewry (m.in. Woodsa, Rubina, Mazzantiego).

Celem każdego z nich jest pomóc rodzącemu się maluchowi i uniknięcie powikłań. Ostatecznością jest manewr Zavanellego polegający na odprowadzeniu urodzonej już główki dziecka do pochwy i przeprowadzenie cesarskiego cięcia.

Dystocja barkowa może prowadzić m.in. do:

• niedotlenienia dziecka;
• kwasicy;
• trwałego porażenia;
• zgonu.

Istnieje także ryzyko uszkodzenia oraz porażenia splotu barkowego, a także urazów układu kostnego w czasie nieprawidłowo wykonanych manewrów.

U matki dystocja barkowa może prowadzić do:

• uszkodzenia pęcherza;
• pęknięcia macicy;
• zakażenia okołoporodowego.

Może dojść także do uszkodzenia nerwu skórno - udowego, powikłań w okolicy spojenia łonowego i stawów krzyżowo - biodrowych.