Poznaj rodzaje antybiotyków

Antybiotyki wytwarzane są przez drobnoustroje, które podawane w małych dawkach niszczą lub hamują rozwój innych mikroorganizmów. Ważne jest to, że nie powodują działania toksycznego u człowieka. Można je podzielić na trzy rodzaje:

• Antybiotyki naturalne – w swojej leczniczej formie są wytwarzane przez drobnoustroje. Do tych antybiotyków zaliczana jest penicylina.

• Antybiotyki półsyntetyczne – zostały wyizolowane z drobnoustrojów, a następnie poddane modyfikacjom chemicznym. Do antybiotyków półsyntetycznych zaliczane są penicyliny półsyntetyczne oraz cefalosporyny.

• Antybiotyki syntetyczne – mają swój pierwowzór w środowisku naturalnym, ale są w całości produkowane przez człowieka. Do antybiotyków syntetycznych zaliczamy chloramfenikol.

Mechanizm działania antybiotyków może wydawać się skomplikowany. Jednak tak nie jest. Antybiotyki mogą mieć działanie bakteriobójcze lub bakteriostatyczne. W zależności od zastosowanego stężenia, mogą też wykazywać oba te działania na raz. Antybiotyki można też podzielić na spektrum ich działania:

• antybiotyki mające wąskie spektrum działania, w tym przypadku antybiotyk działa na jeden rodzaj drobnoustrojów lub na jedną ich grupę;

• antybiotyki mające szerokie spektrum działania, w tym przypadku antybiotyk działa na bakterie beztlenowe, ale także na Gram (-) oraz Gram (+).

Bez problemu możemy określić, kiedy brać antybiotyki, które mają działanie przeciwgrzybicze, takie jak nystatyna czy neomycyna. Kolejnym podziałem jest ten związany z mechanizmem działania antybiotyków, czyli:

• antybiotyki hamujące syntezę ściany komórkowych bakterii;

• antybiotyki uszkadzające strukturę i funkcję błony komórkowej bakterii;

• antybiotyki hamujące syntezę białek;

• antybiotyki hamujące syntezę kwasu foliowego;

• antybiotyki hamujące syntezę RNA i replikację DNA bakteryjnego.

To, kiedy brać antybiotyk, zależy od tego, z jaką chorobą się zmagamy. Przede wszystkim należy pamiętać, że antybiotyki działają tylko na schorzenia, które zostały spowodowane przez bakterie. I tak penicyliny naturalne stosowane są w przypadku:

• zapalenia płuc;

• anginy;

• zapalenia opon mózgowych;

• zapalenia oskrzeli;

• zapalenia wsierdzia;

• zapalenia opłucnej;

• wystąpienia kiły;

• wystąpienia rzeżączki.

Natomiast w przypadku zakażenia gronkowcem stosowane są penicyliny izoksazolilowe. W przypadku zakażeń mieszanych układu moczowego, przewodu pokarmowego czy układu oddechowego stosowane są półsyntetyczne penicyliny.

• Antybiotyki i alkohol – czy można je łączyć?
• Antybiotyki a odporność organizmu

Natomiast cefalosporyny stosuje się w przypadku zakażeń o różnym podłożu, ale najczęściej wykorzystywane są, kiedy penicylina nie jest skuteczna lub u pacjenta występuje nadwrażliwość na nią. W przypadku wystąpienia ciężkich zakażeń, które odporne są na inne antybiotyki, stosuje się monobaktamy lub karbapenemy.

W zwalczaniu gronkowca złocistego, a także drobnoustrojów, które są odporne na działanie innych grup antybiotyków, niezwykle pomocne są aminoglikozydy. Jeśli u chorego występują zakażenia dróg żółciowych, stosowane są tetracykliny. Pomimo że chloramfenikol wykazuje działania niepożądane, jest stosowany do leczenia duru brzusznego, duru plamistego i innych. Jest rzadko używany, ale czasem jest najlepszym i jedynym rozwiązaniem.