Usuwanie mięśniaków macicy

Jeśli pacjentka ma duże i liczne mięśniaki macicy albo cierpi na niedokrwistość, przed operacją chirurgiczną konieczne jest zastosowanie analogów gonadoliberyny – leków, które zmniejszają masę guza, ograniczają jego ukrwienie i powodują kurczenie się patologicznych zmian tkankowych. Niektóre mięśniaki macicy, zwłaszcza podśluzówkowe, mają skłonność do wpuklania się do wnętrza jamy macicy i wywołują obfite miesiączki. Mięśniaki podśluzówkowe najlepiej usuwać pod kontrolą histeroskopu poprzez ablację endometrium lub resekcję części tkanki mięśniowej. Tego typu operacja mięśniaków, polegająca na ich wyłuszczeniu z macicy, nazywana jest miomektomią.

Miomektomia umożliwia zachowanie macicy i jest stosowana u kobiet, które chcą być płodne i zajść w przyszłości w ciążę. Ciąża po miomektomii na ogół przebiega prawidłowo. Rzadko dochodzi do pęknięcia macicy w miejscu pooperacyjnej blizny w czasie porodu lub w okresie późnej ciąży. Gdy miomektomia wymagała wykonania wielu cięć mięśnia macicy, w czasie porodu zaleca się cesarskie cięcie. U około 30% przypadków po zabiegu wyłuszczania mięśniaków macicy wykształcają się nowe guzki. Prawdopodobieństwo nawrotu mięśniaków jest mniejsze u kobiet, które rodziły niż u tych, które nie zdecydowały się na zajście w ciążę.

Jeżeli kobieta z mięśniakiem macicy cierpi z powodu obfitych miesiączek lub dolegliwości uciskowych (bóle krzyża, bóle w okolicach miednicy mniejszej, częste oddawanie moczu), zamiast histerektomii w jej leczeniu powinno się stosować miomektomię. Do czasu wprowadzenia technik laparoskopowych wszystkie miomektomie wykonywane były laparotomijnie, tzn. poprzez operacyjne otwarcie jamy brzusznej. Mięśniaki o wielkości powyżej 6 cm uważa się za zbyt duże, by móc je operować metodą laparoskopową.

Często wykonywaną operacją u kobiet z mięśniakami macicy jest usunięcie macicy, czyli histerektomia. Choć operacyjne wycięcie macicy jest w pełni skuteczną metodą leczenia mięśniaków, uniemożliwia w przyszłości posiadanie potomstwa. Kobieta przestaje miesiączkować i nie jest zdolna do zajścia w ciążę. Wskazanie do wykonania histerektomii stanowią duże rozmiary macicy, nieprawidłowe krwawienia miesięczne wywołane mięśniakami i ryzyko rozwoju mięsaka – złośliwej formy guza macicy. Najczęstszym powikłaniem histerektomii jest nietrzymanie moczu.

Techniki usuwania macicy można podzielić na klasyczne i laparoskopowe. Pierwsze z nich dodatkowo mogą być przeprowadzone przezpochwowo lub przezbrzusznie. Techniki laparoskopowe, to:

• nadszyjkowa histerektomia laparoskopowa (LSH – laparoscopic supracervical hysterectomy),
• histerektomia pochwowa wspomagana laparoskopowo (LAVH – laparoscopic assisted vaginal hysterectomy),
• histerektomia laparoskopowa całkowita (TLH – total laparoscopic hysterectomy).

Techniki laparoskopowe są preferowane, z uwagi na mniejszą liczbę powikłań i szybsze dochodzenie pacjentki do zdrowia.

Do nowoczesnych technik operacyjnego leczenia mięśniaków macicy należą:

• Embolizacja tętnicy macicznej (ang. uterine artery embolisation – UAE) – początki tej metody sięgają 1991 roku, kiedy to została przeprowadzona po raz pierwszy we Francji; w trakcie zabiegu radiolog pozbawia mięśniaka dopływu krwi, co powoduje jego zanik. Metoda leczenia mięśniaków macicy u kobiet, które chcą zachować możliwość zajścia w ciążę. Zmniejszenie przepływu krwi do naczyń zaopatrujących mięśniaki powoduje ich zmniejszanie się. Przez cewnik wprowadzany w miejscowym znieczuleniu, pod kontrolą rentgenowską, przez tętnicą udową do tętnicy macicznej wprowadza się cząsteczki krwi i klejów tkankowych o wielkości kilkuset mikronów. Cząsteczki służą embolizacji, czyli celowemu zamknięciu światła naczynia, które zaopatruje mięśniaki macicy.
• Śródmiąższowa termoterapia laserowa (ang. laser-induced interstitial thermotherapy – LIIT) – polega na wprowadzeniu za pomocą laparoskopu włókna laserowego do łożyska naczyniowego, które zaopatruje mięśniaka w krew. Energia świetlna lasera i wysoka temperatura prowadzą do koagulacji mięśniaka. Po zabiegu termoterapii laserowej mięśniak macicy znacznie się zmniejsza lub zanika całkowicie. Metoda stosowana u kobiet z niewielką ilością mięśniaków i pragnących zachować zdolności rozrodcze.

Na etapie badań prowadzone są jeszcze dwie inne metody usuwania mięśniaków macicy: mioliza i kriomioliza. Mioliza polega na wprowadzeniu w mięśniaka pod kontrolą laparoskopu biopolarnej elektrody i włączeniu diatermii. Przepływający prąd o niskich częstotliwościach powoduje elektrokoagulację mięśniaka. Kriomioliza natomiast polega na wprowadzeniu w mięśniaka kriosondy, która za pomocą bardzo niskich temperatur ma zamrozić patologiczne tkanki.

Źródła

1. Bręborowicz G.H., (red.), Położnictwo i ginekologia, t. 2, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ss. 839-840, ISBN 83-200-3082-X.