Cystografia mikcyjna – jak wygląda badanie i kiedy się je przeprowadza?

Cystografia mikcyjna, zwana również cystouretrografią mikcyjną lub CUM, to inwazyjne, obrazowe badanie radiologiczne układu moczowego. Jakie są cele i zastosowanie procedury?

Cystouretrografia mikcyjna jest przydatna w diagnozowaniu różnych schorzeń pęcherza moczowego i układu moczowego, takich jak nawracające infekcje, nietrzymanie moczu, kamienie pęcherza, defekty anatomiczne i inne problemy związane z funkcjonowaniem pęcherza.

Głównym wskazaniem do przeprowadzenia cystografii mikcyjnej jest podejrzenie wstecznego odpływu moczu z pęcherza do jednego lub obu moczowodów, najczęściej u dzieci. Cystografia mikcyjna u niemowląt i nieco starszych pacjentów zaliczana jest do podstawowych badań diagnostycznych w nefrologii dziecięcej.

Procedura służy do oceny sprawności mechanizmów zastawkowych w ujściach moczowodów do pęcherza moczowego. Dzięki niej określa się prawidłowość opróżniania pęcherza moczowego w czasie mikcji oraz ustala, czy nie następuje nieprawidłowy wsteczny przepływ środka kontrastującego do moczowodów i do nerek (celem badania jest uwidocznienie odpływów pęcherzowo-moczowodowych).

Cystografia mikcyjna pozwala również zilustrować wielkość i kształt narządów oraz wykryć nieprawidłowości, oraz wady pęcherza moczowego i cewki moczowej (np. ubytków cienia w pęcherzu wskazujących na nowotwory), uchyłków pęcherza i cewki moczowej, zwłaszcza u chłopców).

Przygotowanie do badania cystografii mikcyjnej zazwyczaj obejmuje takie kroki jak omówienie z lekarzem przebiegu badania, wypełnienie formularza medycznego (ważne są informacje na temat chorób, stanu zdrowia, aktualnie przyjmowanych leków).

Na 2-3 dni przed badaniem należy wykonać badanie ogólne moczu. Wynik należy mieć ze sobą wraz z dokumentacją medyczną dotyczącą wcześniej wykonywanych badań obrazowych.

Często zaleca się picie większej ilości płynów przed badaniem w celu zapewnienie odpowiedniego wypełnienia pęcherza. W niektórych przypadkach konieczne jest usunięcie biżuterii i innych metalowych przedmiotów, które mogłyby zakłócać wykonanie badania rentgenowskiego.

Cystografia mikcyjna u dziecka - przygotowanie

W przypadku dzieci bardzo ważne jest, by przed cystografią mikcyjną omówić z nim procedurę badania w spokojnej, rzeczowej rozmowie w sposób adekwatny do wieku. Najważniejsze, by nie przenosić swojego niepokoju związanego z badaniem na dziecko. U małych pacjentów, którzy trudno znoszą badania, można podać lek uspokajający.

W przypadku niemowląt i maluchów, dobrze jest także zabrać ze sobą dodatkową koszulkę lub body, pieluszkę, smoczek, ulubioną zabawkę, napój czy pokarm (np. w butelce ze smoczkiem).

Jak przebiega procedura cystografii mikcyjnej? Badanie przeprowadza się ambulatoryjnie, na stole aparatu rentgenowskiego. Najważniejsze jest wprowadzenie cewnika do pęcherza moczowego (cewnikowanie pęcherza moczowego) i wstrzyknięcie środka cieniującego (po napełnieniu pęcherza moczowego cewnik jest usuwany).

Następnie wykonuje się zdjęcia RTG:

• pełnego pęcherza moczowego,
• pęcherza w trakcie mikcji.
• wyglądu dróg moczowych po mikcji.

Wynik badania to zdjęcia RTG z opisem. Interpretacja wyników cystografii mikcyjnej jest zadaniem lekarza, zwykle urologa.

Cystografia mikcyjna jest badaniem bezpiecznym i bezbolesnym, choć pojawia się zwykle dyskomfort związany z cewnikowaniem i wypełnianiem pęcherza. Po badaniu można wrócić do codziennych czynności, także jeść i pić.

Jakie są potencjalne ryzyka związane z cystografią mikcyjną? Możliwe jest wystąpienie niegroźnych skutków ubocznych, takich jak pieczenie podczas mikcji, częstsze oddawanie moczu, różowawe zabarwienie moczu, co ma związek z podrażnieniem cewki moczowej.

Zdarza się, że występują poważniejsze powikłania: zakażenie układu moczowego (ZUM), uraz cewki moczowej lub pęcherza. W sytuacji pojawienia się gorączki, dolegliwości bólowych lub trudności w oddawaniu moczu, zawsze wskazany kontakt z lekarzem

Czy istnieją przeciwwskazania do przeprowadzenia cystografii mikcyjnej? Okazuje się, że tak. To uczulenie na środek cieniujący, ostre zakażenie układu moczowego oraz ciąża.