Fakty i mity na temat ospy wietrznej

Mimo iż przebieg ospy wietrznej u dzieci jest zwykle łagodny, istnieje ryzyko ciężkiego przebiegu choroby oraz jej powikłań. W 2010 roku w Polsce aż 1000 osób było hospitalizowanych z powodu ciężkiego przebiegu ospy wietrznej oraz jej powikłań. Co warto podkreślić, 89% hospitalizowanych pacjentów stanowiły osoby zdrowe, niezmagające się z zaburzeniami odporności.

Do najczęstszych powikłań ospy wietrznej należą:

• zapalenie płuc,
• zapalenie żołądka i jelit,
• powikłania neurologiczne (drgawki gorączkowe, ataksja móżdżkowa, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych),
• powikłania skórne – są to nadkażenia bakteryjne skóry, będące wynikiem działania paciorkowców i gronkowców; nadkażenia mogą powodować różę, ropowicę, ropnie, martwicze zapalenie powięzi, zapalenie tkanki łącznej oraz szpecące blizny.

Aż w 90% przypadków kontakt z osobą, która choruje na ospę wietrzną powoduje zakażenie i zachorowanie osoby narażonej. Ponad 80% chorych na ospę wietrzną to dzieci do 9. roku życia, dlatego tak ważne jest uchronienie malucha przed chorobą jeszcze przed pójściem do przedszkola lub szkoły. Styczność z dużą liczbą dzieci zwiększa bowiem ryzyko zachorowania.

Wbrew obiegowej opinii, istnieje sposób na zabezpieczenie się przed ospą wietrzną – jest nim szczepionka ochronna. Szczepić można już niemowlęta od 9. miesiąca życia. Szczepionkę podaje się dwukrotnie, przy czym odstęp między dawkami powinien wynosić przynajmniej 6 tygodni. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 2011 roku, z bezpłatnej szczepionki przeciw ospie wietrznej mogą skorzystać:

• dzieci do 12. roku życia, które: będą poddawane chemioterapii lub leczeniu immunosupresyjnemu; są zakażone HIV; są w okresie remisji ostrej białaczki limfoblastycznej; mają upośledzenie odporności, a ryzyko ciężkiego przebiegu ospy jest wysokie;
• dzieci do 12. roku życia, które nie chorowały jeszcze na ospę wietrzną, a mają w swoim otoczeniu osoby spełniające warunki wymienione w poprzednim punkcie;
• dzieci do 12. roku życia (inne niż w poprzednich punktach), które są narażone na zakażenie ospą wietrzną w związku z czynnikami środowiskowymi (dzieci z domów dziecka do 12. roku życia oraz dzieci z klubów dziecięcych i żłobków do 3. roku życia).

Nawet jeśli doszło do kontaktu z wirusem ospy wietrznej, dzięki przyjęciu szczepionki w ciągu max. 72 godzin od tej sytuacji można uniknąć zachorowania na ospę wietrzną. Szczepienie chroni przed zachorowaniem na ospę wietrzną i zapewnia łagodniejszy jej przebieg w razie wystąpienia objawów ospy.

Źródła

1. Duszczyk E. i wsp. Ospa wietrzna - lekka choroba czy zagrożenie. Przegl. Epidemilog. 2004
2. Fisher R.G,. Wirus ospy wietrznej, Pediatrics In Review, vol. 2/4, sierpień 1998
3. Galil K., Brown C., Lin F. i wsp. Hospitalizations for varicella in the United States, 1988 to 1999, Pediatr Infect Dis J 2002;21:931-4
4. Jackowska T., Chybicka A., Czajka H. i wsp. Rekomendacje zespołu ekspertów dotyczące stosowania dwudawkowego schematu szczepień przeciw ospie wietrznej. Pediatria Polska, maj-czerwiec 2010; 85 tom 8(3): 243-250; 5
5. Liese J.G., Grote V., Rosenfeld E. et al.The Burden of Varicella Complications Before the Introduction of Routine Varicella Vaccination in Germany PIDJ 2008;27(2),119-124
6. Magdzik W. i wsp. Choroby zakaźne i pasożytnicze - epidemiologia i profilaktyka, ©-medica Press, 2007, 221-225
7. Rack A.L., Grote V., Streng A. et al. Neurologic Varicella Complications Before Routine Immunization in Germany. Pediatr Neurol. 2010 Jan;42(1)40-8
8. Whitley RJ. Varicella-Zoster Virus Infections. In: Kasper DL, Fauci AS eds. Harrison’s Principles of Internal Medicine, 16th edition, McGraw-Hill 2005
9. Wysocki J., Kędziora M., Profilaktyka ospy wietrznej. Ordynator leków 2005; 5 (11-12 [49-50])
10. Choroby zakaźne i zatrucia w Polsce, biuletyn roczny 1999-2009. NIZP-PZH. http://www.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/index_p.html
11. Centers for Disease Control and Prevention. Epidemiology and Prevention of Vaccine-Preventable Diseases. Atkinson W., Wolfe S., Hamborsky J., McIntyre L., eds. 11th ed. Washington DC: Public Health Fundation. 2009
12. Centers for Disease Control and Prevention. Prevention of Varicella. Recommendation of the Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP).MMWR 2007, 56 (RR-04), 1-40
13. Informacje o zachorowaniach na choroby zakaźne i zatruciach w Polsce w 2010 roku, Zakład Epidemiologii PZH, Warszawa, grudzień 2010
14. Program Szczepień Ochronnych na rok 2012. Załącznik do Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 26 października 2011 r. (poz. 71)
15. Pismo GIS w sprawie wątpliwości dotyczących szczepień ochronnych, dostępne na: http://owptp.pl/dokumenty/20120212_5.pdf, 13.03.12.