Martwicze zapalenie jelit - przyczyny, objawy, leczenie

Martwicze zapalenie jelit (NEC) to choroba, która występuje w okresie noworodkowym. Głównie dotyczy wcześniaków, choć czasem pojawia się również u noworodków donoszonych.

Cechą charakterystyczną tej choroby jest występowanie ognisk martwicy w błonie śluzowej jelita lub w całej grubości ściany jelit. Zazwyczaj zajmuje ostatni odcinek jelita cienkiego oraz początkowy jelita grubego - kątnicy, chociaż zmiany chorobowe mogą pojawić się w każdym innym miejscu jelita.

Czynniki, które sprzyjają martwiczemu zapaleniu jelit to m.in.:

• wcześniactwo;
• niedotlenienie okołoporodowe;
• zakażenie;
• policytemia;
• niska masa urodzeniowa;
• stany hipowolemii;
• przetrwały przewód tętniczy;
• sinicza wada serca;
• ciężkie krwawienie dokomorowe;
• karmienie enteralne.

W wyniku powikłań towarzyszących wcześniactwu dochodzi do zaburzeń perfuzji i zmniejszenia przepływu krwi przez narząd jamy brzusznej, w tym także przez jelita.

Niedostateczne ukrwienie i przez to niedotlenienie ściany jelit prowadzi do obumierania komórek błony śluzowej - powstawania zmian martwiczych.

Ponadto niedojrzałość systemów obronnych wcześniaka, zmniejszona motoryka przewodu pokarmowego, a także mniejsze wydzielanie enzymów trawiennych sprzyjają zaleganiu treści pokarmowej w jelitach, a także rozwojowi bakterii i ich przenikaniu przez uszkodzoną śluzówkę.

Martwicze zapalenie jelit zazwyczaj rozwija się w pierwszym miesiącu życia dziecka. Dziecko urodzone przez terminem jest badane przez neonatologa i po stwierdzeniu niepokojących objawów lekarz zaleci wykonanie USG brzuszka oraz zdjęcie RTG jamy brzusznej malucha.

Objawy wskazujące na martwicze zapalenie jelit to m.in.:

• wzdęcia;
• wymioty;
• wodobrzusze;
• apatia;
• wzrost temperatury;
• bradykardia;
• tkliwość brzuszka;
• stolce z małą ilością krwi;
• rumień lub/i zasinienie powłok brzucha;
• brak perystaltyki;
• zaburzenia oddychania;
• bezdechy;
• zaleganie treści w sondzie żołądkowej;
• kwasica metaboliczna;
• zaburzenia termoregulacji;
• objawy wstrząsu.

Wśród możliwych powikłań znajduje się:

• perforacja jelita;
• zapalenie otrzewnej.

W jaki sposób leczone są noworodki z NEC?

• stabilizacja stanu ogólnego;
• zaniechanie karmienia enteralnego;
• odbarczanie przewodu pokarmowego;
• antybiotykoterapia;
• całkowite żywienie parentalne;
• w przypadku perforacji lub martwicy ściany jelita leczenie chirurgiczne;
• drenaż jamy otrzewnej (w przypadku wcześniaków o masie ciała mniejszej niż 1000 g).

NEC można z pewnością uznać za jedno z poważniejszych schorzeń okresu noworodkowego. Rokowania dzieci, u których problem ten się rozwija bywają różne.

Śmiertelność w przebiegu martwiczego zapalenia jelit wynosi od 20 - 30 proc. dlatego też tak ważne jest, aby przy każdym podejrzeniu choroby szybko trafić pod opiekę specjalistów.

Schorzenie to występuje u dzieci, jednak jego skutki mogą być odczuwalne także u dorosłych, które je przebyli. W dorosłym życiu osoby te mogą borykać się z zaburzeniami wchłaniania substancji odżywczych z przewodu pokarmowego, które wiążą się z zespołem krótkiego jelita.