PCOS (zespół policystycznych jajników): objawy i leczenie

Zespół policystycznych jajników (ang. policystic ovary syndrom, PCOS), nazywany też androgenizmem jajnikowym, to problem endokrynologiczny, który ma wpływ na cały organizm. W jej przebiegu zbyt duża ilość męskiego hormonu płciowego, androgenu, uniemożliwia uwolnienie komórki jajowej z jajowodu. To sprawia, że z niedojrzałych komórek jajowych tworzą się cysty, które utrudniają, a niekiedy wręcz uniemożliwiają dojrzałej komórce jajowej drogę do zapłodnienia.

Szacuje się, że PCOS dotyka nawet 10 proc. populacji kobiet i stanowi najczęstszą przyczynę niepłodności. Odpowiada też za znaczacą ilość przypadków wczesnych poronień.

Choroba może objawiać się różnie, jednak najcześciej spotyka się takie objawy jak:

• zaburzenia w przebiegu cyklu menstruacyjnego,
• hirsutyzm (nadmierne owłosienie na klatce piersiowej, twarzy, ramionach, brzuchu oraz innych), częściach ciała,
• trądzik,
• wypadanie włosów albo łysienie typu męskiego,
• łojotok.

Zespół policystycznych jajników bardzo często współwystępuje z insulinoopornością oraz nadwagą lub otyłością. Nadmiar tkanki tłuszczowej stanowi zaś czynnik zmniejszający szansę na prawidłowy przebieg owulacji, co sprawia, że starania o dziecko są nieskuteczne.

Choroba stanowi dla kobiet duże źródło stresu i znacząco obniża jakość życia. Badania dowodzą ponadto, że kobiety cierpiące na hirsutyzm wynikający z PCOS częściej ujawniają symptomy psychotyczne. Wykazują też wyższy poziom lęku i napięcia oraz częściej zmagają się z fobią społeczną.

Nadmiar masy ciała, towarzyszący PCOS, negatywnie wpływa też na samoocenę. Z kolei niepłodność wiąże się z dużym cierpieniem psychicznym, które może prowadzić do rozwoju depresji, trudności z koncentracją uwagi, zaburzeń snu lub nadużywania substancji psychoaktywnych.

PCOS nie wolno bagatelizować. Jeśli choroba nie jest leczona, może prowadzić do rozwoju chorób metabolicznych i zaburzeń psychicznych. Przesuwa też w czasie możliwość zajścia w ciąży.

W przypadku PCOS ważne jest nie tylko leczenie farmakologiczne, ale również dieta (uwzględniająca obniżenie indeksu glikemicznego) oraz aktywność fizyczna.

Jakie hormony zbadać przy PCOS?

Lekarz może skierować nas do laboratorium w celu oznaczenia:

• stosunku LH/FSH (badanie powinno się wykonać w 3.–5. dniu cyklu),
• prolaktyny (PRL; badanie powinno się wykonać w 3.–5. dniu cyklu),
• poziom testosteronu,
• stężenia białka wiążącego hormony płciowe (SHGB),
• poziomu progesteronu w 20.–24. dniu cyklu.

Zaleca się tez wykonanie testu obciążenia glukozą (krzywa cukrowa i insulinowa), oznaczenia profilu lipidowego oraz TSH, ft3 i ft4.

Zespół policystycznych jajników znacząco utrudnia zajście w ciążę, ale jej nie wyklucza. Bardzo ważne jest więc, by leczenie odpowiadało życiowym planom kobiety (np. chęci urodzenia dziecka).

Trzeba jednak pamiętać, że PCOS wiąże się z powikłaniami ciąży, wśród których najczęstsze są poronienia, ale też porody przedwczesne oraz zgony wewnątrzmaciczne.