Po mamie czy po tacie? Inteligencja, wytrzymałość, choroby to tylko początek
Dziedziczenie cech jest skomplikowanym procesem, który obejmuje geny pochodzące od obojga rodziców oraz od dziadków. To, jakie cechy przejmujemy, może wpływać na nasz wygląd, zdrowie fizyczne i psychiczne, a także na nasze umiejętności i zachowania.
Świadomość tego, jakie skłonności mogą być przekazywane genetycznie, pozwala na lepsze zrozumienie własnego zdrowia i wprowadzenie działań profilaktycznych w celu minimalizacji ryzyka wystąpienia niektórych chorób.
Cechy, które otrzymujemy po rodzicach i dziadkach to fascynujący temat, który pokazuje, jak geny przekazywane z pokolenia na pokolenie wpływają na nasze zdrowie, wygląd i osobowość. Co możemy odziedziczyć po mamie i tacie, a co po dziadkach?
Geny dominujące i recesywne
Geny dominujące to takie, które ujawniają się w widocznych cechach organizmu, nawet jeśli obecny jest tylko jeden allel tego genu. Oznacza to, że wystarczy odziedziczyć jeden dominujący allel od jednego z rodziców, aby cecha się ujawniła. Przykładem może być ciemny kolor oczu.
Geny recesywne ujawniają się w fenotypie tylko wtedy, gdy obecne są dwa recesywne allele, jeden od każdego z rodziców. Jeśli obecny jest jeden allel dominujący, to on zdominuje i cecha recesywna nie będzie widoczna. Przykładem cechy recesywnej mogą być niebieskie oczy.
W praktyce oznacza to, że cechy dominujące są bardziej prawdopodobne do wystąpienia, jeśli choć jeden z rodziców je posiada, podczas gdy cechy recesywne wymagają odpowiedniego układu genów od obojga rodziców.
Po kim dziedziczymy zaburzenia psychiczne?
Badania sugerują, że niski poziom serotoniny u matki może zwiększać ryzyko ADHD u dziecka. Matki mogą również przekazywać skłonności depresyjne, zwłaszcza dziewczynkom, które są bardziej podatne na stres matki w okresie prenatalnym.
Dziadkowie mogą przekazać w puli genowej lęki i traumy. Badania wykazały, że dzieci osób, które przeżyły traumatyczne wydarzenia, takie jak trzęsienie ziemi czy wojna, mogą przejawiać stany lękowe i niepokój.
Inteligencja i charakter
Geny ojca wpływają na korę mózgową, odpowiedzialną za funkcje umysłowe, co oznacza, że głównie po ojcach możemy odziedziczyć poziom inteligencji czy pamięć.
Zaskoczeni? Badacze z University of North Carolina School of Medicine stwierdzili, że geny dziedziczone po ojcu mają większy wpływ na rozwój człowieka. Eksperymenty przeprowadzone na myszach wykazały, że fragmenty DNA pochodzące od ojca wykazywały wyższą aktywność. Z kolei DNA znajdujące się w mitochondriach, które jest dziedziczone wyłącznie od matki, odgrywa kluczową rolę w skłonnościach do nadciśnienia oraz wpływa na wytrzymałość fizyczną.
Skłonność do otyłości
Gen H19, dziedziczony po ojcu, powoduje rozwój białej tkanki tłuszczowej, co może prowadzić do otyłości i zaburzeń metabolicznych. Gen ten magazynuje energię w postaci tłuszczu na pośladkach, udach i brzuchu.
Dr Lars Bygren z Instytutu Karolinska w Sztokholmie odkrył, że jeśli dziadkowie ze strony ojca przejadali się w dzieciństwie, to ich wnuki mogą również mieć z tym problem, a w przyszłości zmagać się z otyłością i związanymi z nią schorzeniami.
Na co jeszcze wpływ mają geny?
Naukowcy z Uniwersytetu w Bonn i Düsseldorfie wskazują, że geny odpowiedzialne za wypadanie włosów są dziedziczone po matce.
Po dziadkach możemy odziedziczyć mutacje nowotworowe, co zwiększa ryzyko zachorowania na raka. Ważne jest regularne wykonywanie badań profilaktycznych, aby w porę wykryć chorobę i wdrożyć leczenie.
Co ciekawe, DNA zawarte w mitochondriach jest przekazywane wyłącznie przez matkę. Odpowiada ono za skłonności do nadciśnienia oraz wytrzymałość fizyczną.
