Przeciwciała antyplemnikowe

Jak wykazują badania, częstość występowania przeciwciał antyplemnikowych w grupie niepłodnych mężczyzn to około 3-15%. Przeciwciała przeciwplemnikowe zlokalizowane są głównie w tkance jąder oraz w kanalikach nasiennych, gdzie mogą prowadzić do degeneracji komórek germinatywnych, a więc komórek zdolnych do wytwarzania plemników. Przeciwciała antyplemnikowe niekiedy są również identyfikowane w surowicy krwi i w plazmie nasienia.

Pierwotnie przeciwciała przeciwplemnikowe pojawiają się najczęściej w wydzielinie gruczołu krokowego i pęcherzyków nasiennych. Wchodząc w skład nasienia, mają kontakt z plemnikami. Mechanizm upośledzania zdolności męskich gamet do zapłodnienia komórki jajowej polega na negatywnym wpływie przeciwciał na parametry ruchu plemników. Przeciwciała antyplemnikowe traktują plemniki jak antygeny – obce komórki, które trzeba zniszczyć. Powodują zlepianie się plemników, przez co są one mało ruchliwe i mają utrudnione dotarcie do komórki jajowej.

Przyczyny autoimmunizacji, a więc wytwarzania przeciwciał przez organizm mężczyzny przeciwko własnym komórkom ciała, w większości przypadków nie są znane. Istnieją jednak czynniki, które mogą sprzyjać zjawisku wytwarzania przeciwciał przeciw plemnikom przez organizm mężczyzny. Należą do nich:

• wrodzona albo nabyta niedrożność dróg wyprowadzających nasienie,
• procesy zapalne okolicy narządów płciowych,
• urazy jąder,
• wielokrotne biopsje jąder,
• infekcje układu rozrodczego,
• żylaki powrózka nasiennego.

Niektórzy lekarze są zdania, że wytwarzanie przeciwciał przeciwplemnikowych może być uwarunkowane genetycznie.

Przeciwciała antyplemnikowe mogą należeć do jednego z trzech typów immunoglobulin: IgG, IgM i IgA. Za upośledzanie zdolności rozrodczej mężczyzny w największym stopniu odpowiadają przeciwciała z grupy IgA. Te przeciwciała przeciwplemnikowe są produkowane na terenie męskiego układu płciowego. W celu określenia typu immunologicznego przeciwciał, stosuje się specjalistyczne testy diagnostyczne. Należą do nich:

• test ELISA – wykrywa przeciwciała przeciwplemnikowe zarówno w nasieniu, jak i w surowicy krwi za pomocą metod immunoenzymatycznych;
• test MAR – wykrywa wyłącznie przeciwciała typu IgG; polega na umieszczeniu świeżego nasienia razem z serum zawierającym cząsteczki, które wiążą się z przeciwciałami przeciwplemnikowymi typu IgG na powierzchni plemników;
• test IBT – różnicuje przeciwciała typu IgG, IgM i IgA za pomocą użytych do badania cząsteczek; zbliżony nieco do testu MAR, pozwala określić również miejsce wiązania przeciwciał przeciwplemnikowych z plemnikiem – główka, witka czy część środkowa.

Badanie na obecność przeciwciał przeciwplemnikowych jak dotąd jest jednym z podstawowych badań w diagnostyce niepłodności, pomagających ustalić przyczynę problemów z poczęciem dziecka.