W tym artykule:
Fizjologiczne przyczyny prolaktynemii
Hiperprolaktynemia to podwyższone stężenie prolaktyny we krwi. Prolaktyna jest hormonem wydzielanym przez przedni płat przysadki mózgowej, który stymuluje gruczoły piersiowe do produkcji mleka. O hiperprolaktynemii mówi się wtedy, gdy stężenie prolaktyny we krwi jest wyższe niż 20 ng/ml u kobiet (z wyjątkiem kobiet ciężarnych i karmiących piersią) i 15 ng/ml u mężczyzn. Hiperprolaktynemia może pojawiać się w stanach fizjologicznych, do których należą:
- ciąża,
- karmienie piersią (pierwsze sześć miesięcy),
- stres i napięcie emocjonalne,
- odpoczynek nocny, sen,
- drażnienie brodawek sutkowych,
- stosunki płciowe,
- spożywanie posiłków,
- hipoglikemia, czyli spadek poziomu glukozy we krwi.
Farmakologiczne i patologiczne przyczyny hiperprolaktynemii
Przyczyną hiperprolaktynemii może być stosowanie leków, które bezpośrednio lub pośrednio modyfikują wydzielanie dopaminy. Do leków, które mogą wpływać na wysokie stężenie prolaktyny we krwi, należą: leki blokujące powstawanie dopaminy, antagoniści receptorów dopaminowych, wiele hormonów, cymetydyna, opiaty i werapamil.
Za patologiczne przyczyny hiperprolaktynemii uważa się choroby negatywnie wpływające na przysadkę mózgową i podwzgórze. Do zmian organicznych przysadki zalicza się:
- łagodne guzy – gruczolaki – wydzielające prolaktynę lub hamujące działanie dopaminy,
- guzy okolicy podwzgórzowo-przysadkowej, które uciskają szypułę przysadki,
- zespół pustego siodła (ang. Empty Sella Syndrome – ESS) polegający na przewlekłym wpuklaniu się przestrzeni podpajęczynówkowej.
Do chorób, które mogą stanowić czynnik sprawczy podwyższonego poziomu prolaktyny, należą również: pierwotna niedoczynność tarczycy, półpasiec, napady padaczkowe, marskość wątroby, zespół policystycznych jajników, czy przewlekła niewydolność nerek. Ektopowe wydzielanie prolaktyny może być spowodowane przez raka płuc lub raka nerek. Czasami hiperprolaktynemia wynika z urazów klatki piersiowej, w tym z ingerencji chirurgicznych.
Różnicowanie przyczyn hiperprolaktynemii jest ważne przy podejmowaniu decyzji dotyczących postępowania leczniczego. Zabiegi neurochirurgiczne stosuje się przy istnieniu guzów przysadki w sytuacji braku pozytywnych wyników leczenia farmakologicznego (nietolerancja leków lub oporność na leki) lub jeśli prolaktynoma charakteryzują się szybką dynamiką wzrostu i dają objawy uciskowe spowodowane znacznymi rozmiarami guza. Leczenie operacyjne zalecane jest także u kobiet z makroprolaktynoma, planujących zajście w ciążę.
Źródła
- Herold G. i inn., Medycyna wewnętrzna. Repetytorium dla studentów i lekarzy, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3380-2.
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
