Rzeżączka. Przyczyny, objawy, leczenie

Rzeżączka to bakteryjna choroba infekcyjna, przenoszona drogą płciową. Do zakażenia dochodzi podczas bezpośredniego kontaktu seksualnego, ale również w czasie porodu, przechodząc z matki na noworodka.

Na chorobę tę mogą zapaść zarówno kobiety, jak i mężczyźni. Zwykle ogniska chorobowe rozwijają się w okolicy narządów płciowych, choć mogą występować także w okolicach odbytu lub gardła.

Rzeżączka może przebiegać bezobjawowo lub skąpoobjawowo, objawy zaś różnią się między zakażeniami występującymi u kobiet oraz u mężczyzn.

Objawy rzeżączki u kobiet

U kobiet objawy rzeżączki występują po około 7-14 dniach od momentu zakażenia, powodując:

• ropne upławy z pochwy;
• pieczenie w pochwie;
• ból w miednicy mniejszej;
• ból podczas stosunku;
• pieczenie i ból podczas oddawania moczu.

W niektórych przypadkach może dojść do zaburzeń cyklu miesiączkowego i dodatkowych krwawień pomiędzy poszczególnymi miesiączkami.

Objawy rzeżączki u mężczyzn

Choroba ta u mężczyzn zazwyczaj pojawia się po około 2 do 5 dni od zakażenia, powodując następujące dolegliwości:

• zapalenie żołędzi;
• obrzęk i tkliwość najądrzy;
• ból i pieczenie w czasie oddawania moczu;
• wyciek z cewki moczowej o ropnym charakterze.

Objawy rzeżączki w innych lokalizacjach ciała

Jak wcześniej wspomniano, zakażenie tą chorobą może rozwijać się także w innych obszarach ciała i może prowadzić do m.in.:

• rzeżączkowego zapalenia gardła;
• zapalenia odbytu i odbytnicy;
• zapalenia spojówek;
• infekcji rozsianej.

Bardzo groźne może być rzeżączkowe zapalenie spojówek u noworodków, do którego może dojść w czasie porodu naturalnego, jeśli matka dziecka cierpi na tę chorobę.

Do zakażenia tą chorobą dochodzi podczas stosunku seksualnego z osobą będącą nosicielem dwoinki rzeżączki. Bakteria ta może bytować w obrębie układu moczowo-płciowego, jak również gardła i odbytu, stąd też do rozwoju zakażenia może dojść nie tylko w czasie tradycyjnego stosunku, ale także podczas seksu oralnego i analnego.

Do zakażenia może dojść również poprzez używanie tych samych przedmiotów higieny osobistej, co zakażona osoba, choć w tym przypadku ryzyko jest znacznie mniejsze.

Diagnostyka rzeżączki to przede wszystkim wykonanie posiewów w kierunku zidentyfikowania Neisseria gonorrhoeae. Posiew wykonywany jest z miejsca objętego chorobą, zwykle z kanału szyjki macicy, cewki moczowej, odbytu lub gardła. Badanie można uzupełnić także o antybiogram, pomocny w dobraniu najwłaściwszej metody leczenia.

Najdokładniejszą metodą diagnostyczną w przypadku rzeżączki jest test PCR - wyniki badania pozwalają wykryć materiał genetyczny dwoinki rzeżączki, by jednoznacznie potwierdzić zakażenie u pacjenta.

Jeśli podejrzewamy u siebie zakażenie dwoinką rzeżączki, powinniśmy udać się do lekarza wenerologa-dermatologa. Po zdiagnozowaniu rzeżączki i uwzględnieniu dodatkowych czynników chorobowych lekarz zaplanuje odpowiednie leczenie.

Leczenie to zazwyczaj antybiotykoterapia, obejmująca krótkotrwałe, domięśniowe podawanie penicyliny i dodatkowych leków doustnych. Z uwagi na rosnącą oporność dwoinki rzeżączki na ten antybiotyk może pojawić się konieczność włączenia do leczenia innych preparatów.

Rzeżączka może prowadzić do powikłań, zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet. Oto kilka potencjalnych powikłań związanych z rzeżączką:

• zapalenie jąder u mężczyzn;
• zapalenie macicy u kobiet;
• zapalenie narządów miednicy mniejszej;
• rozprzestrzenianie się na inne obszary ciała;
• przeniesienie na dziecko podczas porodu.

Większość powikłań związanych z rzeżączką wynika z niewłaściwego lub opóźnionego leczenia infekcji, dlatego też istotne jest, aby osoby podejrzewające zakażenie rzeżączką jak najszybciej skonsultowały się z lekarzem w celu diagnozy i rozpoczęcia odpowiedniego leczenia.

W celu profilaktyki zakażenia dwoinką rzeżączki należy:

• stosować zabezpieczenie (np. prezerwatywę) w czasie stosunków seksualnych z nowym partnerem;
• unikać ryzykownych zachowań seksualnych (częsta zmiana partnerów, przygodne stosunki seksualne, szczególnie pod wpływem substancji odurzających);
• odpowiednia edukacja seksualna;
• świadomość objawów.

Osoby, które przebyły zakażenie rzeżączką i zostały odpowiednio zdiagnozowane i leczone, zazwyczaj mają dobre perspektywy zdrowotne. Prawidłowe leczenie pomaga w eliminacji bakterii Neisseria gonorrhoeae i zmniejsza ryzyko wystąpienia powikłań.

Po zakończeniu leczenia zakażenia rzeżączką zaleca się regularne badania kontrolne, aby upewnić się, że postępowanie było skuteczne i nie wystąpiły żadne powikłania. Badania kontrolne powinny obejmować testy na obecność bakterii oraz ewentualne badania obrazowe, zwłaszcza w przypadku podejrzenia powikłań.

Po prawidłowym leczeniu ryzyko nawrotu zakażenia rzeżączką jest zazwyczaj niskie, jednak z uwagi na rosnącą oporność bakterii na antybiotyki, ważne jest monitorowanie sytuacji i dostosowywanie protokołów leczenia w miarę potrzeb.

Osoby, które przeszły zakażenie rzeżączką, powinny być świadome ryzyka ponownego zakażenia. Stosowanie prezerwatyw podczas stosunków seksualnych, ograniczanie liczby partnerów seksualnych oraz regularne badania kontrolne mogą pomóc w minimalizowaniu ryzyka.

Dodatkowo osoby, które przeszły takie zakażenie, powinny poinformować swoich partnerów seksualnych o zakażeniu i zachęcać ich do przeprowadzenia badań kontrolnych oraz, w razie potrzeby, leczenia.