Wirus cytomegalii

Cytomegalowirus występuje powszechnie na wszystkich szerokościach geograficznych i jest wirusem najczęściej przenoszonym na płód. W wyniku działania CMV zakażone komórki ulegają masywnemu powiększeniu – stąd nazwa wirusa. Zakażenia CMV występują często w krajach rozwijających się i na obszarach o obniżonych warunkach socjoekonomicznych. U większości zdrowych ludzi infekcja CMV skutkuje łagodnymi objawami i po chorobie nie rozwijają się powikłania. Niektóre osoby mogą doświadczać zakażenia objawowego, co często powoduje przechorowanie mononukleozy z przedłużoną gorączką lub grozi łagodnym zapaleniem wątroby. Powszechnym symptomem zakażenia CMV jest bardzo obolałe gardło. Przejście zakażenia wirusem cytomegalii sprawia, że pozostaje on żywy w organizmie, ale zazwyczaj w uśpieniu, do końca życia.

Drogi zakażenia wirusem cytomegalii:

• droga oddechowa,
• droga płciowa,
• zakażenie okołoporodowe,
• zakażenie wrodzone w okresie życia prenatalnego.

Wirus CMV należy do rodziny Herpes, do której należą również wirusy opryszczki, ospy wietrznej, półpaśca i mononukleozy zakaźnej. Wszystkie te wirusy mają zdolność pozostania w organizmie w stanie utajonym (uśpionym, latentnym) przez bardzo długi czas. Pierwotne zakażenie CMV, które zwykle daje niewiele objawów, jest infekcją dość długotrwałą. W czasie jej trwania wirus przebywa w komórkach, nie czyniąc wykrywalnych uszkodzeń. Osłabienie odporności przez stosowane leki lub przebyte choroby może reaktywować wirusa. Cytomegalowirus może się rozprzestrzeniać w płynach ustrojowych zakażonej osoby, np. w moczu, ślinie, spermie, łzach, krwi, mleku. Dla większości osób zakażenie CMV nie jest poważnym problemem. Istnieją jednak pewne grupy ryzyka: płód w czasie ciąży, osoby z upośledzoną lub obniżoną odpornością, osoby pracujące z dziećmi.

Zakażenie pierwotne CMV przebiega na ogół bezobjawowo. Objawy kliniczne pojawiają się najczęściej w określonych stanach, do których należą:

• stan po przetoczeniu krwi lub po transplantacji narządu – u niektórych pacjentów rozwija się zespół objawów podobnych do mononukleozy;
• stan immunosupresji – zakażenie CMV może skutkować gorączką, zapaleniem płuc, zapaleniem przełyku, zapaleniem jelit, zapaleniem wątroby, zapaleniem nerek, zakażeniem siatkówki oka, zapaleniem jagodówki;
• stan noworodka zakażonego prenatalnie – zakażenia wrodzone dotyczą około 1% noworodków i są związane z niedojrzałością ich układu immunologicznego; grożą zapaleniem naczyniówki i siatkówki oka, zanikiem nerwu wzrokowego, wodogłowiem ze zwapnieniami okołokomorowymi, wysypką skórną, powiększeniem śledziony i wątroby, głuchotą, upośledzeniem umysłowym, żółtaczką, niedokrwistością hemolityczną, zapaleniem płuc, wylewami wewnątrzczaszkowymi.

Dzieci zakażone CMV w okresie noworodkowym mogą później cierpieć na autyzm, zaburzenia osobowości i inne łagodne zaburzenia psychiczne.

W przypadku pacjentów z normalną odpornością zakażenie wirusem CMV nie wymaga żadnego konkretnego leczenia, ponieważ organizm sam potrafi poradzić sobie z tego typu infekcją. U osób z obniżoną odpornością (np. po przeszczepach, poddawanych hemodializie, leczonych przeciwnowotworowo, zakażonych HIV), u których zakażenie zagraża życiu lub może dawać powikłania oczne, stosuje się leczenie gancyklowirem. Walgancyklowir to także lek przeciwwirusowy stosowany w leczeniu infekcji cytomegalowirusowej, przyjmowany doustnie. Foskarnet podawany jest pacjentom z CMV opornym na gancyklowir, choć jest on gorzej tolerowany przez organizm. Szczepionka przeciw CMV jest nadal w stadium badań.