Niewydolność serca - przyczyny, objawy, leczenie

Niewydolność serca to stan, w którym serce nie jest w stanie pompować odpowiedniej ilości krwi do różnych narządów organizmu, w wyniku czego do poszczególnych narządów dociera za mała ilość tlenu koniecznego do ich funkcjonowania lub zbyt wiele krwi zalega w narządach organizmu.

Stan ten powoduje zespół typowych dolegliwości oraz objawów u pacjentów.

Niewydolność serca może być klasyfikowana m.in. ze względu na czas oraz tempo nasilenia objawów. Możemy wyróżnić w ten sposób:

• przemijającą niewydolność serca - dolegliwości występują jedynie w określonym czasie;
• przewlekłą niewydolność serca - dolegliwości występują przez co najmniej 4 tygodnie;
• ostrą niewydolność serca - nagłe lub gwałtowne pojawienie się, lub pogorszenie istniejących objawów, które wymagają pilnej hospitalizacji.

Innym kryterium podziału niewydolności serca uwzględnia zaburzoną czynność hemodynamiczną mięśnia sercowego. Możemy wyodrębnić w ten sposób:

• niewydolność skurczową;
• niewydolność rozkurczową.

Biorąc pod uwagę objawy, możemy wyróżnić:

• niewydolność serca obukomorową;
• niewydolność serca lewokomorową;
• niewydolność serca prawokomorową.

Według jeszcze innej klasyfikacji możemy spotkać się z takimi określeniami, jak:

• świeża niewydolność serca;
• zastoinowa niewydolność serca.

Do powstania niewydolności serca może doprowadzić każda choroba układu sercowo-naczyniowego.

Przyczyną niewydolności serca może być:

• choroba niedokrwienna serca;
• nadmierne obciążenie pracą serca;
• zapalenie mięśnia sercowego;
• zaciskające zapalenie osierdzia;
• cukrzyca;
• leki;
• radioterapia w guzach śródpiersia;
• przewlekłe choroby płuc;
• marskość wątroby;
• nadczynność tarczycy;
• niedokrwistość.

Niewydolność serca może wynikać także z chorób wrodzonych serca - wad anatomicznych lub strukturalnych serca, które występują od momentu urodzenia. Nieprawidłowości te mogą prowadzić do zaburzeń funkcji serca, w tym do niewydolności tego narządu w późniejszym życiu.

Przykłady chorób wrodzonych serca, które mogą prowadzić do niewydolności serca, obejmują:

• wady przegrody międzykomorowej i międzyprzedsionkowej:
• wady zastawkowe;
• zespół wrotnego przedsionka;
• wrodzone wady naczyń krwionośnych;
• zespół Ebsteina.

Niewydolność serca może być dziedziczona - może wynikać z obecności pewnych genów predysponujących do chorób serca. W niektórych rodzinach występuje skłonność do schorzeń sercowo-naczyniowych, takich jak choroba wieńcowa, nadciśnienie tętnicze czy niektóre wrodzone wady serca, które mogą zwiększać ryzyko wystąpienia niewydolności serca.

Objawy niewydolności serca:

• męczliwość, osłabienie;
• obrzęki;
• powiększony obwód brzucha i przyrost masy ciała związany z zatrzymaniem płynów w organizmie;
• duszność powysiłkowa, w spoczynku oraz w nocy;
• suchy kaszel, czasem połączony z odpluwaniem rdzawo podbarwionej plwociny;
• wyniszczenie organizmu, utrata masy ciała w niewydolności zaawansowanej.

W diagnostyce niewydolności serca wykorzystywane są m.in. takie badania, jak:

• RTG klatki piersiowej;
• pomiar ciśnienia tętniczego;
• EKG;
• echokardiografia;
• rezonans magnetyczny;
• tomografia komputerowa;
• próba wysiłkowa;
• angiografia naczyń wieńcowych;
• scyntygrafia;
• biopsja mięśnia sercowego.

Leczenie niewydolności serca należy zacząć od usunięcia jej przyczyny, objawy zaś powinno się zwalczać poprzez kurację farmakologiczną.

Leki stosowane w przypadku objawów niewydolności serca to m.in.:

• leki moczopędne, usuwające nadmiar wody z organizmu;
• tzw. wazodilatory, rozszerzające średnie i drobne tętnice i zmniejszające opór tętniczy dla lewej komory;
• inhibitory aldosteronu - leki blokujące receptory adrenergiczne.

Prognozy dla osób z niewydolnością serca zależą od wielu czynników, takich jak stopień niewydolności serca, przyczyny choroby, ogólny stan zdrowia pacjenta, skuteczność leczenia oraz zastosowane środki zaradcze.

W przypadku wielu osób niewydolność serca jest chorobą przewlekłą, której postęp można kontrolować i zarządzać, co pozwala na utrzymanie stosunkowo wysokiej jakości życia.