niepłodność u mężczyzn (strona 2 z 2)

Styl życia mężczyzny ma niewątpliwie duży wpływ na jego płodność i zdolność do spłodzenia potomstwa. Jeśli mężczyzna dba o swoje zdrowie, jest aktywny fizycznie, stroni od używek, tym większe szanse na poczęcie zdrowego dziecka. Kondycja męskiego organizmu znajduje bowiem odzwierciedlenie w jakości nasienia potrzebnego do zapłodnienia komórki jajowej. Obecnie coraz większy odsetek małżeństw nie ma potomstwa. Przyczyną niepłodności w niektórych przypadkach jest niewłaściwy styl życia lub nieświadomość wpływu czynników zewnętrznych na płodność.

Przeciwciała antyplemnikowe to dość często występująca przyczyna niepłodności, która ma podłoże autoimmunologiczne. Obecność przeciwciał przeciwplemnikowych obniża płodność, ponieważ odpowiada za niszczenie lub deaktywowanie plemników. Przeciwciała antyplemnikowe upośledzają funkcje plemników, powodując ich agregację, czyli zlepianie się, i skutkując obniżeniem ich ruchliwości. Przeciwciała antyplemnikowe mogą być produkowane zarówno przez organizm kobiety (wtedy zawarte są przeważnie w śluzie szyjkowym, uniemożliwiając plemnikom dotarcie do komórki jajowej), jak i przez organizm samego mężczyzny. Czym skutkuje obecność przeciwciał antyplemnikowych we krwi mężczyzny?

Łagodny rozrost stercza inaczej bywa określany jako przerost prostaty lub łagodny rozrost gruczołu krokowego (ang. Benign Prostatic Hyperplasia – BPH). Choroba występuje zwykle u mężczyzn powyżej 45. roku życia. Częstość jej występowania wzrasta z wiekiem. Szacuje się, że na przerost prostaty cierpi ponad połowa mężczyzn po sześćdziesiątce. Łagodny rozrost gruczołu krokowego wiąże się z nadmiernym namnażaniem się komórek gruczołowych i komórek podścieliska stercza albo z przerostem komórek prostaty – co skutkuje zwężeniem drogi odpływu moczu.

Test płodności dla kobiety to innymi słowy test owulacyjny, gdyż w czasie okołoowulacyjnym przypadają dni płodne kobiety i wtedy może zajść w ciążę. Jeśli przez cały cykl menstruacyjny kobiety test ani razu nie jest pozytywny – należy zgłosić się na dalsze badania, gdyż oznacza to cykl bezowulacyjny (takie cykle mogą się zdarzyć raz na jakiś czas u każdej kobiety, jednak jeśli pojawiają się często, wymaga to dalszych badań płodności). Całkiem nowym rodzajem testu płodności jest domowy test płodności dla mężczyzn. Bada on zagęszczenie plemników na milimetr sześcienny i jeśli jest ono zbyt niskie, test ma wynik negatywny.

Wsteczna ejakulacja (łac. eiaculatio retrograda) zwana jest także wytryskiem wstecznym i stanowi jedną z przyczyn męskiej niepłodności. Wytrysk wsteczny to patologia wytrysku, polegająca na tym, że sperma nie wydostaje się na zewnątrz ciała, lecz przez krótki odcinek cewki moczowej trafia do pęcherza moczowego. Przyczyną wstecznej ejakulacji jest nieprawidłowo działający mięsień zwieracz pęcherza, nieulegający w czasie orgazmu i wytrysku skurczowi. Wsteczna ejakulacja nie wpływa na ogólny stan zdrowia mężczyzny, ale skutkuje niemożnością poczęcia dziecka.

Układ immunologiczny ma ogromne znaczenie dla człowieka. Mamy świadomość, że bez przeciwciał wytwarzanych przez organizm w odpowiedzi na ataki wirusów, bakterii i in. drobnoustrojów nasze życie było by krótkie i marnej jakości. Wiemy również, że czasami dochodzi do tak zwanej autoagresji naszego systemu immunologicznego w wyniku, której przeciwciała zwracają się przeciwko swemu gospodarzowi. Niekiedy odporność jest celowo obniżana by np. przeszczep nie został odrzucony. W przypadku kiedy odporność staje na drodze płodności, taką sytuację określa się mianem niepłodności immunologicznej.

Hipogonadyzm hipogonadotropowy to inaczej wtórna niewydolność hormonalna jąder. Jest ona spowodowana niedostatecznym wydzielaniem gonadoliberyny (GnRH) przez podwzgórze lub gonadotropin (lutropiny, czyli LH i folitropiny, czyli FSH) przez przysadkę mózgową. Niedobór tych hormonów powoduje zaburzenia rozwoju i funkcjonowania jąder. Zaburzenie może się pojawić w życiu płodowym u nastoletnich chłopców, u których nie pojawia się dojrzewanie płciowe, a także u mężczyzn po okresie dojrzewania.

Diagnostyka niepłodności dzieli się na badania w kierunku wykrycia przyczyn niepłodności kobiecej oraz niepłodności męskiej. Na badania przyczyn niepłodności składa się wywiad lekarski, badania fizykalne, USG, badanie endoskopowe oraz badania laboratoryjne. W niektórych przypadkach wyniki tych badań pomagają ustalić kierunek leczenia niepłodności, po którego zakończeniu możliwe jest zajście w ciążę. Niekiedy niepłodność ma charakter idiopatyczny, co oznacza, że jej przyczyn nie da się ustalić, niemożliwe jest więc wdrożenie odpowiedniego leczenia.

Niepłodność męska, na równi z niepłodnością kobiecą, jest przyczyną problemów z poczęciem, jakie napotykają niektóre pary. Przyczyny niepłodności męskiej mogą mieć podłoże biologiczne, środowiskowe, a nawet psychiczne. Diagnostyka niepłodności obejmuje wywiad lekarski, badanie fizykalne, badanie obrazowe i seminogram. Szczególne znaczenie ma badanie nasienia, którego zła jakość może być przyczyną problemów z płodnością. Jeśli zmiany są odwracalne, wprowadzenie odpowiedniego leczenia niepłodności może znacznie zwiększyć szanse na zapłodnienie.

Niepłodność jest definiowana jako niemożność zajścia w ciążę przez co najmniej rok przy regularnym współżyciu, bez stosowania jakiejkolwiek antykoncepcji. Najczęstsze przyczyny to zaburzenia genetyczne, hormonalne, nieprawidłowości anatomiczne lub zakażenia. Przyczyny te najczęściej udaje się ustalić za pomocą różnych metod diagnostycznych. Jednak okazuje się, że w około 10% przypadków przyczyna trudności w zajściu w ciążę pozostaje nieznana. Podejrzewa się natomiast, że czynnikiem sprawczym w tych przypadkach są zaburzenia immunologiczne, związane przede wszystkim z autoimmunologicznymi procesami zapalnymi gonad oraz z wytwarzaniem przeciwciał skierowanych przeciwko plemnikom i to zarówno przez organizm kobiety, jak i mężczyzny. Przeciwciała te upośledzają funkcje plemników, mogąc powodować ich zlepianie się i gorszą ruchliwość, a przez to uniemożliwiać proces zapłodnienia. Przyczyny ich powstawania mogą być różnorodne i nie są one do końca poznane. Wykrycie ich jest możliwe za pomocą specjalistycznych testów.

Pod pojęciem czynnika szyjkowego rozumiemy te przyczyny niepłodności, które są spowodowane nieprawidłowościami w obrębie szyjki macicy. Zaliczamy tutaj nieprawidłową konsystencję i jakość śluzu szyjkowego oraz nieprawidłową budowę anatomiczną szyjki, które to sprawiają, że jej środowisko staje się niekorzystne dla żywotności, ruchliwości i penetracji plemników, a przez to utrudniony jest proces zapłodnienia. Szacuje się, że czynnik szyjkowy jest przyczyną niepłodności około 20-30 tysięcy par, a więc jest stosunkowo częsty. W rozpoznawaniu czynnika szyjkowego, jako przyczyny niepłodności wykorzystuje się tak zwany test po stosunku, inaczej test Simsa-Huhnera. Leczenie farmakologiczne zwykle nie przynosi pożądanych efektów i bardzo często jedyną metodą na posiadanie potomstwa stają się w tym wypadku techniki wspomaganego rozrodu, głównie inseminacja domaciczna.

Nowotwory, a szczególnie rak jądra, mogą stać się przyczyną niepłodności. Metody leczenia nowotworów, w tym chemioterapia i radioterapia, działają szkodliwie na komórki plemnikotwórcze i mogą doprowadzić do ich trwałego uszkodzenia. Niekiedy z czasem udaje się wznowić produkcję plemników, chociaż zdarza się również, że niepłodność jest trwała. Ryzyko niepłodności rośnie im bliżej jąder znajduje się rak, a tym samym cel naświetlań. Największe zagrożenie stanowi rak jąder, który powoduje nacieki i negatywnie wpływa na spermatogenezę.

Organizm człowieka, aby mógł prawidłowo funkcjonować, potrzebuje dostarczania odpowiedniej ilości witamin i minerałów. Każdy nadmiar i niedobór może prowadzić do schorzeń lub poważnych zachorowań. W przypadku niedoboru witaminy B12 może dojść nawet do zagrożenia życia. Istotne jest zatem uzyskanie wiedzy, jak do takiego stanu nie doprowadzić i dlaczego ta witamina jest tak potrzebna organizmowi ludzkiemu.

W większości przypadków żylaki powrózka nasiennego nie wiążą się z wyraźnymi objawami klinicznymi. Są to poszerzone naczynia żylne, zbierające krew z jąder. W trakcie samobadania jąder żylaki można wyczuć w obrębie moszny. Stanowią guzowate twory występujące nad jądrem. Żylaki powrózka nasiennego w 90% przypadków powstają po lewej stronie i są najlepiej widoczne w pozycji stojącej. Ponadto, na worku mosznowym pojawiają się naczynia krwionośne przypominające zwinięty w kłębek sznur.

Niedokrwistość z niedoboru żelaza to najbardziej rozpowszechnione schorzenie hematologiczne. O niedokrwistości u mężczyzn mówi się wtedy, gdy wartość hemoglobiny spadnie poniżej 14,0 g%. Żelazo to niezastąpiony, unikalny pierwiastek odżywczy niezbędny do życia. Dzienne zapotrzebowanie na żelazo u mężczyzn wynosi około 1 mg (u kobiet w ciąży nawet trzykrotnie więcej). Brak żelaza w organizmie może powodować problemy z płodnością, wynikające z niemożności odbycia udanego stosunku płciowego, osłabienia ciała i obniżenia się jakości nasienia.

Zaburzenia erekcji (ang. Erectile Dysfunction – ED) to dysfunkcja seksualna występująca u mężczyzn, która objawia się brakiem wzwodu i/lub wytrysku, pomimo podniecenia i satysfakcjonującej gry wstępnej. Zaburzenia erekcji bywają również określane jako niemoc płciowa lub impotencja. Ze względu na to, że w odbiorze społecznym termin „impotencja” budzi jednoznacznie negatywne skojarzenia, coraz częściej używa się neutralnego określenia – zaburzenia erekcji lub angielskiego skrótu ED. Zaburzenia erekcji dotyczą najczęściej mężczyzn powyżej 50. roku życia, jednak mogą one dotykać one panów w każdym wieku.

Żylaki powrózka nasiennego to żylaki, które występują w splocie żylnym otaczającym jądra, spowodowane m.in. nieprawidłowym funkcjonowaniem zastawek żylnych lub żyły nerkowej. Jedną z metod leczenia tej dolegliwości jest operacja żylaków powrózka nasiennego. W przypadku młodych chłopców wykonuje się ją, gdy żylaki jądra uniemożliwiają jego rozwój, a w przypadku starszych mężczyzn, gdy sprawiają dotkliwy ból, dyskomfort i są powodem niepłodności. Metoda operacyjna to tylko jeden ze sposobów leczenia żylaków powrózka nasiennego, obok metod laparoskopowych i angiograficznych.

Dawstwo komórek jajowych to dobrowolna pomoc kobietom, które nie mogą mieć dzieci, ponieważ ich rezerwa jajnikowa wygasła lub istnieje inna przyczyna niepłodności spowodowana czynnikiem jajnikowym i nieprawidłowościami w obrębie komórek jajowych. Każda kobieta rodzi się z pewną pulą komórek jajowych do wykorzystania. Czasami liczba jajeczek jest na tyle mała, że rezerwa jajnikowa szybko się wyczerpuje. Im później kobieta decyduje się na ciążę, tym większe ryzyko kłopotów z płodnością. U wielu kobiet występuje problem, który polega na braku zdolnych do zapłodnienia komórek jajowych. Rozwiązaniem takiej sytuacji może być transfer komórki jajowej od innej kobiety – dawczyni.

Zakażenia i stany zapalne męskich narządów rozrodczych mogą być przyczyną uszkodzenia funkcji plemnikotwórczej jąder i stać się przyczyną niepłodności mężczyzny. Zakażenia te mogą mieć zarówno etiologię bakteryjną, jak i wirusową. Najczęściej są powodowane przez takie patogeny, jak Chlamydia trachomatis, dwoinka rzeżączki, oraz wirus nagminnego zapalenia przyusznic, które prowadzą do wystąpienia zapalenia jąder i najądrzy. Objawy są dość charakterystyczne i dają spore dolegliwości. Jednak pomimo tego zazwyczaj chorzy mężczyźni zgłaszają się do lekarza dopiero po dłuższym czasie, co jest bardzo niekorzystne, ponieważ im dłużej proces zapalny jest nieleczony, tym większe prawdopodobieństwo trwałego uszkodzenia jąder i tym samym procesu spermatogenezy, a co za tym idzie większe prawdopodobieństwo wystąpienia niepłodności. Należy także pamiętać, że poza czynnikami infekcyjnymi zapalenie jąder może mieć także charakter autoimmunologiczny i także prowadzić do niepłodności.

Zaburzenia hormonalne to jedna z możliwych przyczyn niepłodności męskiej. Hormony odpowiadają za niemal wszystkie procesy, jakie zachodzą w naszym organizmie. Mają one ogromny wpływ na przebieg procesu rozmnażania. Zaburzenie równowagi hormonalnej może się przełożyć na problemy z płodnością. U mężczyzny hormony sterują produkcją plemników. Niedobór niektórych hormonów skutkuje brakiem plemników w ejakulacie. Zaburzenia hormonalne są wynikiem nieprawidłowości układu podwzgórzowo-przysadkowego lub innych schorzeń nabytych lub wrodzonych.