Choroba Gravesa Basedowa a ciąża. Objawy, powikłania

Choroby tarczycy to obecnie drugie najczęściej występujące zaburzenie endokrynologiczne po cukrzycy. W czasie ciąży zachodzi szereg zmian związanych z funkcjonowaniem tego gruczołu, produkowanych przez tarczycę hormonów i wiążących ich białek.

Produkcja hormonów tarczycy: tyroksyny (T4) i trójjodotyroniny (T3) wzrasta w ciąży dwukrotnie, sama tarczyca zaś powiększa się o około 10 proc., co jest związane z 50 proc. wzrostem dziennego zapotrzebowania na jod w tym okresie.

W pierwszym trymestrze ciąży zmniejsza się także wydzielanie przez przysadkę mózgową TSH (tyreotropiny). Hormon ten pobudza tarczycę do wydzielania tyroksyny (T4) i trójjodotyroniny (T3). Wiąże się to z oddziaływaniem gonadotropiny kosmówkowej (hCG) z receptorem dla TSH.

W dalszych etapach ciąży, razem ze spadkiem stężenia hCG, tyreotropina stopniowo rośnie, zaś stężenie wolnych hormonów (T3 i T4) w sposób umiarkowany spada.

Nadczynność tarczycy w ciąży występuje u około 0,1 do 0,4 proc. kobiet w ciąży. Diagnozuje się ją, gdy zostanie stwierdzone obniżone stężenie tyreotropiny. Warto pamiętać jednak, że nieznaczny spadek TSH w pierwszym trymestrze ciąży (i zwiększone T3 i T4) to zjawisko fizjologiczne.

Objawy nadczynności tarczycy w ciąży:

• nietolerancja ciepła;
• palpitacje serca;
• nadmierna potliwość;
• bezsenność;
• stany lękowe;
• osłabienie;
• niepokój;
• rozdrażnienie;
• utrata masy ciała;
• przyspieszone bicie serca.

Za 85 proc. przypadków nadczynności tarczycy stoi choroba Gravesa - Basedova, występuje z częstotliwością około 1 na 1500 ciąż.

Inne przyczyny to:

• zapalenia tarczycy;
• wole wieloguzkowe toksyczne;
• guzek tarczycy pojedynczy toksyczny.

Typowymi dla choroby Gravesa - Basedowa objawami są:

• wole naczyniowe;
• orbitopatia tarczycowa (zespół objawów ocznych, wywołanych immunologicznym zapaleniem tkanek miękkich oczodołu);
• obrzęk przedgoleniowy.

Chorobę Gravesa - Basedowa stwierdza się oznaczeniem TRAb (przeciwciał przeciwko receptorom TSH). Pomocne są także badania takie jak:

• USG tarczycy - w przypadku choroby Gravesa - Basedowa stwierdza się mniejszą echogeniczność tarczycy;
• oznaczenia miana przeciwciał przeciwtarczycowych w surowicy, zwłaszcza przeciwciał przeciwko receptorowi TSH (anty-TSHR);
• biopsja aspiracyjna cienkoigłowa (BACC) tarczycy.

Warto wiedzieć, że w ciąży nie można wykonywać badań scyntograficznych.

Nadczynność tarczycy w przebiegu choroby Gravesa - Basedowa u kobiet spodziewających się dziecka wpływa niekorzystnie zarówno na zdrowie matki, jak i płodu. W przypadku ciężarnej nieleczona nadczynność tarczycy może prowadzić do rozwoju nadciśnienia tętniczego i stanu przedrzucawkowego.

U noworodków matek ze źle kontrolowaną nadczynnością tarczycy mogą wystąpić:

• niska masa urodzeniowa;
• wewnątrzmaciczne zahamowanie wzrastania;
• zaburzenia czynności tarczycy (zarówno nadczynność, jak i niedoczynność).

W związku z możliwymi powikłaniami w leczeniu nadczynności tarczycy u ciężarnych niezbędna jest współpraca między ginekologiem/położnikiem a endokrynologiem. Choroba Gravesa - Basedowa wymaga leczenia, nie wolno bagatelizować tej choroby, szczególnie w ciąży.

W celu uniknięcia chorób tarczycy, w tym również choroby Gravesa - Basedowa, powinniśmy zapewnić organizmowi odpowiednią ilość jodu w diecie, a także zaprzestać palenia papierosów.

Osoby, które mają predyspozycje do chorób autoimmunologicznych, powinny również nie stosować niektórych leków.